God zoeken in de zon!
Ik schrijf dit stuk niet omdat ik meen goed te kunnen schrijven, helemaal niet zelfs, maar omdat ik geloof dat openheid, oprechtheid en kwetsbaarheid en het delen daarvan binnen de vereniging een sleutel vormen tot persoonlijke groei van iedereen binnen de vereniging en tot groei van de vereniging zelf, zowel kwalitatief als kwantitatief.
Zoals de meeste onder jullie weten bevond ik mij de afgelopen week in Tunesië. Om precies te zijn: op schiereiland Djerba in een aso 4-sterren-hotel met all-inclusive verzorging. Het doel van de vakantie was niet om mezelf vol te vreten en zo min mogelijk te bewegen, maar om dichterbij God te komen. Het plan was om veel te lezen in de Bijbel en andere boeken over het geloof, en om dingen die ik lastig vond op te schrijven en zo proberen een beetje overzicht te krijgen in de chaos die er in mijn hoofd was. Die chaos is ontstaan door het niet opschrijven van vele gedachten over uiteenlopende zaken (omgang met atheïstische ouders, vrienden, meisjes/vrouwen, liefhebben van mensen en God, de Bijbel in de juiste context anno 2010 plaatsen, geld, en nog veel meer). Kortom: veel dingen speelden in mijn hoofd maar ik had ze niet echt op orde of met elkaar verbonden, en als christen geloof ik dat God als het goed is de schakel tussen al deze dingen is.
Ik heb me dus niet alléén verwonderd over hoe groot de afstand tot de horizon zou zijn over open zee, waarom de bladzijden in de Bijbel eigenlijk opgedeeld zijn in twee kolommen, of iemand die dood is eigenlijk nog poept en waarom buitenlanders als je zegt dat je Dutch bent Duits tegen je beginnen te praten, en Fransozen Frans gewoon tegen je aan blijven lullen als je zegt dat je geen Frans spreekt. Nee, ik heb me ook, vooral, met nuttige dingen bezig gehouden en dat heeft tot een ontzettend goede week geleid!
Omdat ik nog maar net christen ben en nog niet kan zeggen dat ik een groot geloof heb of dichtbij God sta, las ik de eerste dagen vooral in het boek 'Ik heb te weinig geloof om een atheïst te zijn'. Dit boek probeert met behulp van puur en alleen de ratio aan te tonen dat het eigenlijk minder geloof vergt om christen te zijn dan om atheïst te zijn. Kortom, ze proberen het bestaan van God niet te bewijzen, maar wel aannemelijk te maken. De stappen die ze daarvoor nemen zijn ongeveer als volgt: het bestaan van een waarheid bewijzen, aantonen dat er maar een waarheid kan zijn, aantonen dat God waar is aan de hand van kosmologische bewijzen (ontstaan van het heelal, ontstaan van het eerste leven, etc.), aantonen dat het Nieuwe Testament historisch betrouwbaar is en aantonen dat Jezus de Zoon van God is. Volgens mij ging het bij de eerste stap echter al mis. En als het bij de eerste stap al mis gaat en de rest van de stappen daar op voortborduurt, kun je het eigenlijk gelijk in de prullenbak gooien Ze claimden dat er een waarheid bestaat omdat als je zegt dat er geen waarheid bestaat, daarmee zelf een waarheid claimt. Tot op zekere hoogte klopt dat, maar dat zegt niet dat er geen waarheid ís, dat zegt alleen dat je niet kan zéggen dat er geen waarheid is. Volgt u het nog? Het doet er verder niet toe, ik geloof ook wel dat er een waarheid is, ik wilde alleen even aantonen dat het boek niet geheel waterdicht is mijns inziens. En dit was eigenlijk het begin van een grote verandering in mij.
Ik heb mezelf altijd als gevoelsmens beschouwd, en dat doe ik nog steeds. Alleen met het geloof ben ik altijd ontzettend rationeel geweest. Waarom? Geen idee. Ik wilde aantonen dat het waar was en niet alleen erin geloven omdat het me aansprak. Deze vakantie heb ik dat rationele een beetje losgelaten, om een aantal redenen. Ten eerste omdat dat boek waar ik het over had me wel in zekere mate overtuigde, maar ik besefte dat het niets met me deed. Ik voelde me er niet dichter bij God door komen. Ten tweede: veel mensen proberen het bestaan van God wetenschappelijk te bewijzen, maar kan dat wel? Twee redenen: 1) Waar slaat het eigenlijk om als aards mens te denken dat je niet alleen het bestaan van (een) God, die zo ongelooflijk veel groter is, kunt verklaren, maar ook nog eens Hem kunt begrijpen en (zijn gedrag) kunt reduceren tot een stappenplan? Ik verbaasde me erover dat ik dat al die tijd geprobeerd heb maar dat dat eigenlijk nergens op slaat. Het Engels heeft een prachtige uitdrukking voor hoe ik nu over God denk. Visualiseer hem eens: I cannot get my head around it. 2) We geloven allemaal in liefde, maar er is niemand die het bestaan van liefde wetenschappelijk bewezen heeft. Wie zegt dat God net als evolutie of natuurwetten bewezen moet worden, en dat hij niet net als liefde is? God is immers immaterieel en tijdloos. Ten derde: dat zal de rest van deze blog duidelijk maken.
Na een poosje kwam dat rationele boek me echt de neus uit en ben ik een ander boek gaan lezen. Blue Like Jazz (vertaald in het Nederlands met als titel Puur). Dit boek heb ik een jaar of 3 geleden gelezen en heeft mijn interesse voor het geloof destijds voor een groot deel in gang gezet. Ik vond het fantastisch. Deze week heb ik het opnieuw gelezen, en binnen een paar dagen had ik het uit. Het is zo ongelooflijk goed! Het boek is een autobiografie, niet van één of andere "coole" rockstar of een multimiljonair, maar van een Amerikaanse schrijver, destijds nog vrij onbekend. Hij beschrijft 'gewoon' hoe zijn geloof zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld, welke problemen op zijn pad zijn gekomen en hoe hij zichzelf heeft leren kennen en accepteren. Daarnaast zit er overigens nog een flinke portie humor bij, waardoor het boek ook prima wegleest (ja, ik maak reclame, want ik vind echt dat jullie het moeten lezen!). Dit boek heeft echt mijn ogen geopend over mezelf! Het deed me beseffen hoe weinig ik als christen eigenlijk Jezus volg. Jezus zegt 'oordeel niet' (Lucas 6:37), maar ik oordeel er op los! Ik moet mezelf verloochenen, geen waarde hechten aan mijn aardse leven (Matteüs 16:24+ en Lucas 14:26), maar ik kies voor aardse zekerheid en comfort in plaats van dat ik vertrouw op God (Marcus 11:22); ik moet anderen liefhebben als mezelf (Marcus 12:31), maar uiteindelijk probeer je toch zelf onder de afwas uit te komen en ben je blijer als je zelf je tentamen haalt dan als een vriend hem haalt; ik moet mijn rijkdom delen met de armen (Lucas 3:11), maar meer dan een paar eurootjes in de maand kunnen er vaak al niet vanaf! Niet alleen besefte ik dat al die dingen helemaal verkeerd zaten, ook nog eens ben ik niet bescheiden en/of nederig van hart! (Matteüs 5:3)
Het is een ongelooflijk confronterend boek, zo ontzettend goed! Ik geloof oprecht dat men anno 2010 van Jezus en het christendom een nieuw geloof heeft gemaakt dat binnen onze gemakswensen past, zodat we niet uit onze comfort-zone hoeven te stappen en ons leven lekker aangenaam kan blijven zonder al te veel op te offeren. De morele wetten die ons zijn opgelegd zijn verslapt tot een soort 'vriendelijk zijn', in plaats van mensen op recht lief te hebben, evenveel als jezelf! Ik geloof dat God zoveel meer van ons als christenen verlangt dan we nu doen. Jezus roept om een revolutie (Lucas 12:49), om een vuur te ontsteken! Hoeveel tijd zijn we nu eigenlijk bezig met God? We claimen dat Hij het belangrijkst is ons leven, maar leven we daar ook naar? En leven naar Gods wil zal je leven er waarschijnlijk niet aangenamer op maken; het vraagt om opoffering van geld, van tijd, van zekerheid, van comfort. Een zin uit het nummer Somewhere in the Middle van de Casting Crowns verwoordt dit heel mooi vind ik: "will we trade our dreams for His, or are we caught in the middle?" Maar ik geloof ook niet dat God wíl dat we een aangenaam leventje hebben. Jezus' leven was tenslotte ook geen pretje, maar een beter leven dan hij heeft nog niemand gehad!
Zo halverwege de week was ik hier heel veel mee bezig, proberen het besef van dit ook naar mijn hart door te laten dringen en er ook naar te handelen. En ik merkte hoe lastig dat was, hoe ik terwijl ik er zóveel mee bezig was, telkens weer merkte dat ik me ergerde en veroordeelde. Maar het drong ook tot me door dat dit ook niet iets is wat je van de ene op de andere dag verandert. Het is een proces van naar God toe groeien, naar Zijn wil toegroeien, en dan gaan bovenstaande dingen als het goed is ook langzaamaan beter. Vervolgens stoeide ik met het vinden van de balans tussen deze acceptatie, acceptatie ook van Gods genade daarvoor, maar aan de andere zijde de wil en de passie om dit te veranderen en hierin te groeien. Dit vind ik heel erg lastig.
Om terug te komen op waar ik mee bezig was: de verandering van mijn rationele geloof naar een meer gevoelsmatig geloof: Blue Like Jazz deed me dus onder andere beseffen dat al deze geloofsgerelateerde dingen in je persoonlijkheid zitten, dat het christendom niet een lijstje is om af te vinken, dat als je gelooft dat Jezus de zoon van God is, je gedoopt bent en elke zondag naar de kerk gaat het dan goed is, maar dat het een geloof is waarin je voortdurend bezig bent om dichter bij God te komen, zowel in je hart als in wat je doet: het is een relationeel geloof, en geen wetenschappelijk geloof!
Deze verandering vind ik ontzettend lastig. Niet alleen om alle bovenstaande redenen, maar ook omdat ik mijn ratio min of meer in de steek laat. Zoals ik al zei heb ik altijd gezegd dat ik het wil geloven omdat ik wéét dat het waar is, en om daar nu (deels) vanaf te stappen is lastig. Ik probeer alles niet meer alles tot in de uitersten te bewijzen, geloof ook niet meer dat dat kan, maar ik geloof nu in God, ook al kan ik (nog) niet met zekerheid zeggen dat God bestaat, en zolang ik geen goede reden heb om niet meer in Hem te geloven vertrouw ik erop dat het geloof in me zal groeien en dat het bevestigd zal worden. Het is lastig om me daarbij neer te leggen, maar ergens voelt het ook wel goed, en gezond.
Er zijn nog véél meer dingen waar ik mee bezig ben geweest (oprecht vergeving vragen, dat Jezus de enige weg is, hoe te evangeliseren, DTS, Gods leiding, oprechte interesse in andere mensen, etc), mocht je geïnteresseerd zijn heb ik het er uiteraard graag over, maar uiteindelijk kwam het allemaal uit bij de bovenstaande punten. De voornaamste conclusies zijn dus eigenlijk twee veranderingen, en daarmee twee dingen om de juiste balans in te vinden.
1) De verandering van een rationeel geloof naar een geloof dat relationeel is, dat niet wetenschappelijk te verklaren valt maar de relatie tussen mij en God betreft; en daarmee de balans tussen het geloof in dit gevoelsmatige en een zekere mate van aannemelijkheid/verklaring hiervoor te vinden. Ik wil nog steeds niet in iets geloven omdat het me aanspreekt, maar er is ook een besef dat het allemaal niet zo te bewijzen valt (hoewel ik wel geloof dat God zich persoonlijk aan iemand kan bewijzen). Zoals gezegd is er een vrede en een goed gevoel over deze balans en verwacht ik dat ik in de rest van mijn leven nog een heleboel moois van God zal zien!
2) De balans tussen acceptatie van Gods genade en vergeving voor onze fouten en het voortdurend streven naar verbetering van mezelf als mens, dat weer enorm verband houdt met het groeien in een persoonlijke relatie naar God. Ik heb hierdoor een zekere vrede met het feit dat nog niet alles gaat zoals ik wil. Ik heb er vertrouwen in dat dat in de loop der tijd beter zal gaan, en ik denk ook dat ik geloof dat God me daarbij zal helpen. Maar er is echt een passie om een soort revolutie te ontketenen om opofferingen te doen voor God, niet alleen de Bijbel te lezen als ik toevallig ergens een gaatje heb, geld weg te geven aan hen die het nodig hebben en daar een zekere mate van comfort en zekerheid mee op te geven.
Om af te sluiten heb ik nog een paar leuke anekdotes: zo heb ik op de terugweg van een excursie naar wat plaatselijke natuur en cultuur een ontzettend goed gesprek gehad met de hostess van Arke. Meestal denk je bij een hostess toch wat meer aan een oppervlakkig type, maar ze had het heel erg moeilijk met liefde naar de medemens, dankbaarheid, etc. En ze had echt in haar rol als hostess haar karakter verwerkt, was heel erg eerlijk naar mensen als ze excursies niet goed vond etc.
Daarnaast ging ik een keer een balletje trappen met een andere Nederlander die daar zat. Je wordt tenslotte wel erg lui als je alleen maar zit en ligt. Toen hij vroeg waarom ik hier alleen was dacht ik: ach, ik zeg het ook wel gewoon, dat ik hier zit omdat ik dingen over het geloof voor mezelf op een rijtje wilde zetten. Hij vond het interessant en na een poosje zei hij: Toch niet dít geloof van hier hè? Het bleek dat zijn vrouw ook christen was, en op de laatste dag kwam ze nog naar me toe zei dat ze het mooi vond dat ik daarvoor op vakantie was en wenste me heel veel succes bij de zoektocht enzo.
Tot slot zat ik een keer in de Bijbel te lezen op het terrasje en dingen te arceren enzo, en toen kwam zo'n gastje van het animatieteam naar me toe. Hij was een jaar of 19 denk ik. Hij vroeg: Are you studying? Ik zei: No I'm reading the Bible. Hij kende het niet en na wat uitleg begreep hij dat het 'de Koran van het christendom' was. Ik vroeg voor de grap dat hij het zeker niet leuk vond dat ik de Bijbel las. En toen sprak hij in gebrekkig Engels de legendarische woorden: Oh, All this editions are about love. Mooi toch? Ik kreeg er echt veel aanspraak mee, was erg leuk!
Als echte afsluiter, of je er nu hetzelfde over denkt of denkt dat ik er compleet naast zit met deze blog, reacties hierop zijn uiteraard van harte welkom, het lijkt me leuk en goed om erover verder te praten, dus reageer vooral!
Blue Like Jazz en in mindere mate zijn vervolgboek Searching for God knows what hebben me echt enorm geïnspireerd en me doen geloven dat het christendom zoveel meer is dan 'dit'. Ik meen het oprecht als ik jullie aanraad het boek te lezen, omdat ik echt geloof dat het voor een aanzienlijk deel Waarheid bevat over het christendom. En zelfs al zou je het inhoudelijk niet aanspreken, heb je tijd in ieder geval besteed aan denken over God, en dat kan nooit verkeerd zijn. Blue Like Jazz is van me te lenen, maar eigenlijk moet iedereen het gewoon in zijn boekenkast hebben. Dus ga (via de ichthussite!) naar bol.com en bestel hem zou ik zeggen!
Bedankt voor de tijd die je hebben gestoken in het lezen van deze blog! Ik hoor graag je reactie!
Frank Steenbergen
